خويش برگزيده است » ( و اتّخذهم له اشراكا ) . « 1 » سپس در همين مرحله ، به توضيح جملهء سربستهء فوق پرداخته ، مىفرمايد : « او در درون سينه‌هاى آنها تخمگذارى كرد ، سپس آن را مبدّل به جوجه نمود » ( فباض و فرّخ فى صدورهم ) . « 2 » در اين تشبيه جالب امام ( ع ) ، سينه‌هاى شيطان صفتان را آشيانهء « ابليس » و محل تخمگذارى او معرفى مىكند و به دنبال آن مىافزايد : « اين جوجه‌هاى شيطانى از درون سينه‌هاى آنها خارج شده ، در دامانشان حركت كرد و پرورش يافت » ( و دبّ و درج في حجورهم ) . بعضى از « شارحان نهج البلاغه » تصريح كرده‌اند كه ( دبّ ) از مادهء « دبيب » به معنى حركت ضعيف ( و درج ) حركتى قويتر از آن است شبيه به حركتهاى مختصر كودكان در دامان مادر و آغوش پدر است . تعبير به ( درج ) ممكن است اشاره به اين حقيقت نيز باشد كه پرورش افكار و خوهاى شيطانى ، در انسان معمولا به صورت ناگهانى نيست ، بلكه به طور تدريجى صورت مىگيرد . همان گونه كه در پنج مورد از آيات قرآن مجيد از آن تعبير به « خُطُواتِ الشَّيْطانِ » ، گامهاى شيطان » شده است و مؤمنان را از آن بر حذر داشته كه به خوبى نشان مىدهد شيطان گام به گام انسان را به پرتگاه كفر و ضلالت و فساد مىكشاند . « 3 » سپس به بيان مرحلهء سوّم اين نفوذ خطرناك پرداخته ، مىفرمايد : « كارشان به

--> ( 1 ) « اشراك » هم جمع « شريك » است و هم جمع « شرك » ( بر وزن نمك ) به معنى دام و هر دو معنى در عبارت فوق محتمل است و شارحان « نهج البلاغه » هر كدام يكى از آنها را برگزيده‌اند و گاه هر دو را . ( 2 ) اين جمله با « فاء تفريع » شروع شده كه نشان مىدهد شرح جملهء سربستهء پيش است . ( 3 ) سورهء بقره ، آيات 168 و 208 - سورهء انعام ، آيهء 142 - سورهء نور ، آيهء 21 .